Gülhane Parkı’ndaki çöken duvar ve Fatih Köşkü’nde meydana gelen çatlaklarla gündeme gelen Topkapı Sarayı, tarihinin en kapsamlı restorasyon sürecini yaşıyor. Topkapı Sarayı’nda restorasyonu tamamlanan alanları ve ziyaretçilere kapalı alanlarda devam eden restorasyon çalışmalarını İhlas Haber Ajansı görüntüledi. Fatih Sultan Mehmed tarafından 1478’de yaptırılan ve yaklaşık 400 sene boyunca Osmanlı Devleti’nin idare merkezi olan sarayda devam eden çalışmalar havadan drone ile de görüntülendi. Tarihinin en büyük restorasyon çalışmasını geçiren sarayın birçok bölümünde yürütülen çalışmalar havadan çekilen görüntülerle gözler önüne serildi.

Restorasyon tamamlandığında ziyaretçiler daha çok alan görebilecek

Restorasyon çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü sarayın birçok bölümünde iskelelerin olduğu görüldü. Görüntülerde Topkapı Sarayı’nın binalarından avlu ve bahçelerine kadar birçok noktasında güçlendirme, restorasyon, peyzaj, teşhir ve tanzim çalışmaları sürdüğü görüldü. Asırlardır ayakta olan sarayın çeşitli bölümlerinde restorasyon çalışmaları sürerken bir yandan da Türkiye’den ve dünyadan çok sayıda ziyaretçiyi ağırlıyor. Saraydaki restorasyon çalışmaları tamamlandığında ise ziyaretçilere kapalı olan birçok alan yerli ve yabancı vatandaşların ziyaretine açılacak.

Restorasyon için 300 milyon liralık bütçe

İstanbul Boğazı ve Haliç arasındaki tarihi İstanbul yarımadasının ucundaki Sarayburnu’nda bulunan sarayın havadan görüntüsü yıllarca Osmanlı Devleti’nin yönetim merkezi olan sarayın ihtişamını da gözler önüne serdi. Yaklaşık 300 milyon liraya mal olacak olan restorasyon projesinde yüzlerce işçi, restoratörler, akademisyenler, nakkaşlar, ve çeşitli bilim dallarındaki uzmanlar sarayı eski günlerine kavuşturmak için çalışıyor.

“340 bin metrekarelik alan, Topkapı Sarayı’nın gezi alanının içine dahil edilecek”

Saraydaki çalışmaların Topkapı Sarayı’nın Müze Başkanı Prof. Dr. Mustafa Sabri Küçükaşcı, “Topkapı Sarayı şu anda tarihinin en büyük restorasyon çalışması içinde kurulduğu zaman yaklaşık 700 bin metrekare bir alan üzerine kurulmuş. Müze olduktan sonra bu alanın 80 bin metrekareye inmiş olduğu görülüyor. Şu anda yapılan restorasyon çalışmalarıyla eskiden kendisine ait olan alanların önemli bir kısmını yaklaşık 340 bin metrekarelik bir alan Topkapı Sarayı’nın gezi alanının içerisine dahil edilecek. Bu yaklaşık 10 hatta 15 senedir süren bir çalışmanın neticesinde mesela şu anda saray içerinde devam eden 27 tane iş var. Şöyle bir zorluğu var hem bunlar tarihi eser, bunların restorasyonu zor bir süreç, diğer taraftan Topkapı Sarayı şu anda Türkiye’nin ücretli müzelerinin içinde en çok ziyaretçiyi alan müze, ziyaretçilerin daha çok şey görmeleri için biz çaba gösteriyoruz” dedi.

“300 milyon civarında ayrılmış bir bedel var”

Topkapı Sarayı’nın restorasyonu için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kültür ve Turizm Bakanı Numan Kurtulmuş’un çok hassas olduğunu dile getiren Küçükaşcı, “3’üncü Ahmet Kütüphanesi’nin restorasyon işi tamamlanmak üzere, yakın bir zamanda açılışı yapılacak. Mutfakların kalan kısmının açılışı yapılacak, Haremin içerisindeki Altın Yol’un açılışını yaptık. Birer yıllık süreçler içerisinde saraydaki çok geniş alanların ve daha önce ziyaret alanına dahil olmamış olan pek çok alanlarla birlikte sarayı ziyaret edilir hale getireceğiz, Şu anda devam eden işler için keşif bedelleri olarak toplam 300 milyon civarında ayrılmış bir bedel var. İnşaat ve restorasyon süreçleri ilerlediği zaman bir takım ilave ödenekler de gerekebilir” ifadelerini kullandı.

Ahmet Faruk Sarıkoç – Hasibe Karadağ
 

Topkapı Sarayı’ndaki Seferli Koğuşu’nun daha sağlam bir hale getirilmesi için yapılan restorasyon çalışmaları sırasında gerçekleştirilen kazılarla tarihi hamam ortaya çıkarıldı. Tarihi sarayda yapılan kazılar sırasında 1460’lı yıllarda sarayın inşası sırasında yapıldığı belirtilen hamamın kalıntılarına ulaşıldı. Fatih Sultan Mehmet, 2. Bayezıt, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman ve 2. Selim’in kullandığı tahmin edilen hamamın sıcak ve soğuk su kanallarının olduğu da görüldü. Böylelikle birçok yerli ve yabancı tarihi kaynakta adı geçen hamamın buluntuları ilk defa gün yüzüne çıkarılmış oldu. Kazılar sırasında bulunan kalıntılarla hamamın Topkapı Sarayı’nın ilk hamamı olduğu ortaya çıktı.

Tarihi hamamın üzeri camla kaplanarak ziyarete açılacak

Topkapı Sarayı’na gelen İstanbul Kültür ve Turizm İl Müdürü Coşkun Yılmaz da hem alanı inceledi hem de tarihi hamamla ilgili açıklamalarda bulundu. Yılmaz, beş padişahın kullandığı hamamın bulunmasının çok önemli olduğunu dile getirirken alanın üzerinin camla kaplanarak yerli ve yabancı turistlerin ziyarete açılmasının planlandığını ifade etti.

“Topkapı Sarayı’nın ilk inşasıyla birlikte yapılan sarayın ilk hamamıdır”

Hamamın ortaya çıkarılmasının çok önemli bir keşif olduğunu dile getiren İstanbul Kültür ve Turizm İl Müdürü Coşkun Yılmaz, “ Bu hamam restorasyon çalışmaları sırasında ortaya çıkan bir hamam ama biz bu hamamın varlığını tarihi kaynaklardan biliyoruz. İlk defa bu hamamın varlığına dair görünür bilgi ise 1970’li yıllarda yapılan basit bir restorasyon esnasında burada bir hamın varlığı kaynaklardan hareketle görünür olarak da tespit ediliyor. Bu hamam Fatih Sultan Mehmet Devri’nde Topkapı Sarayı’nın ilk inşasıyla birlikte yapılan sarayın ilk hamamıdır. Fatih Sultan Mehmet’ten 1580’li yıllara kadar yani Fatih Sultan Mehmet, 2. Bayezıt, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman ve 2. Selim’in ilk saltanatının bölümünde hünkar hamamı olarak hizmet görüyor. Daha sonra 16’ıncı yüzyılın sonu 17’inci yüzyılın başında duyulan ihtiyaç doğrultusunda harem kısmına yeni bir hamam yapılmıştır ve burası hünkar hamamı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Aslında burası oldukça büyük bir alan, duvarın arkasına doğru devam ediyor. Hazine olarak tanımladığımız mekanın bir bölümü hamamın soğukluk kısmı aradaki kapı kapatılmış ve koğuş olarak düzenlenmiş” şeklinde konuştu.

“Son derece önemli bir keşiftir”

Kaynaklarda bahsedilen hamamın ilk defa gün yüzüne çıkarıldığını belirten İstanbul Kültür ve Turizm İl Müdürü Yılmaz, “Burası artık kapatılmayacak bütün tarihi unsurlarıyla ortaya çıkarılacak. Üzeri camla kapatılacak ve ziyaretçilerin istifadesine sunulmuş olacak. Bu hamamın tespiti bilimsel, sanat tarihi açısından da, hamam ve saray tarihi açısından da son derece önemli bir keşiftir. Hünkar hamamı olduğu için en üst düzeyde sıcak, soğuk suyu, kanalları vardır. Şu anda Topkapı Sarayı’nda 27 kalemde restorasyon çalışmaları sürüyor. Yaklaşık 300 milyon liralık bir bütçe ayrılmış durumda ama bu bütçe önümüzdeki günlerde çok daha artacak. Topkapı sarayı tarihteki fonksiyonuna, asli kimliğine uygun bir şekilde ortaya çıkarılacak” dedi.

Ahmet Faruk Sarıkoç – Hasibe Karadağ
 

Kültür ve Turizm Bakanı Numan Kurtulmuş, bir süredir bazı bölümlerinde restorasyon çalışmaları yürütülen Topkapı Sarayı’nı ziyaret ederek, çalışmaları yerinde inceledi ve yetkililerden bilgi aldı. Bakan Numan Kurtulmuş’a Topkapı Sarayı yetkililerinin yanı sıra, gazeteciler de eşlik etti. İlk olarak Mecidiye Köşkü’nde incelemelerde bulunan Bakan Kurtulmuş, daha sonra Harem’e de girdi. Osmanlı padişahlarının portrelerinin sergilendiği bölümde de inceleme yapan Kurtulmuş, bazı eserler hakkında yetkililerden bilgi alırken, bazı bölümlerle ilgili de gazetecilere kendisi bilgi verdi. Kurtulmuş, Topkapı Sarayı ziyareti sırasında bazı yerli ve yabancı turistlerle de sohbet ederken, kendisiyle fotoğraf çektirmek isteyenleri de geri çevirmedi. Basına kapalı olarak gerçekleşecek Aya İrini Kilisesi ziyaretinden önce basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Kurtulmuş, restorasyon çalışmaları, turizmle ilgili durum değerlendirmesi ve bayram tatili konularında açıklamalar yaparken, Topkapı Sarayı’nın zemininde kayma olduğu iddialarını ise net bir dille yalanladı.

“Topkapı Sarayı en önemli kültürel varlığımızdır”

Gazetecilere yaptığı açıklamaya restorasyon çalışmalarında gelinen noktayı ve çalışmaların amacını açıklayarak başlayan Kurtulmuş, Topkapı Sarayı’nın değerine vurgu yaparak, “Burası Osmanlı sanatının zirvesi olan bir mekan. Dışarıdan baktığınız zaman Topkapı Sarayı son derece mütevazi, ama içeriye baktığınız zaman işlemeleriyle, el işçilikleriyle, yazmalarıyla, tezhipleriyle Osmanlı sanatının zirvede olduğu bir müze. Aslında şu an Topkapı Sarayı diye gezdiğimiz, bildiğimiz alan Osmanlılar döneminde kullanılan Topkapı Külliyesi’nin sadece küçük bir kısmı. Çok şükür, Cumhuriyet tarihimiz boyunca buradaki Topkapı Sarayı ile ilgili en iyi, en kapsamlı restorasyon çalışmalarının, ayrıca bir kısım sergileme çalışmalarının sürdürüldüğü bir dönemdeyiz. Şu anda 20’ye yakın ayrı proje Topkapı Sarayı bünyesinde devam ediyor ve yaklaşık 200 milyon liralık bir bütçeye sahip, bu restorasyon ve yenileme çalışmaları. Bir taraftan Saray’ın orijinal haliyle korunmasını her taraftan temin etme çalışmaları sürdürülüyor, bir taraftan yeni sergileme ve teşhir alanlarının oluşturulması için çalışmalar sürdürülüyor. Şu anda Topkapı Sarayı’nın depolarından bulunan çok sayıda değerli eşya var, eser var. Bu eserlerin maalesef sadece bir kısmını teşhir edebiliyoruz. Bu alanların genişletilmesiyle birlikte hem Saray’ın zenginleştirilmesi, hem de müze alanının zenginleştirilmesi için çalışmalar yapılıyor. Saray’la ilgili güçlendirme çalışmaları yapılıyor. Şunu da söyleyebilirim ki, bu ilk 7 ay itibariyle geçen yıla göre turistlerin sayısında artış olduğunu görüyoruz. Topkapı Sarayı bizim belki de en önemli kültürel varlığımızdır. Bu çalışmaları sürdüren bütün arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum” dedi.

“Topkapı Sarayı’nda bir santim bile kayma yoktur”

Geçtiğimiz yıl gündeme gelen bir iddiayla Topkapı Sarayı’nda kaymalar olduğu şeklindeki tartışmalar hakkında gelen bir soru üzerine Kurtulmuş, “Bu tamamen söylentiden ibarettir. Topkapı Sarayı’nda hiçbir şekilde, bir santim bile kayma yoktur. Bu tamamen spekülasyondur. Gerekli bütün çalışmalar yapılmış, raporlar alınmıştır. Topkapı Sarayı yerli yerinde duruyor, hiçbir şekilde kaymıyor. Bu yanlış tevatürün peşinden gitmemek gerekir” ifadelerini kullandı.

Kurtulmuş, turist sayısının artmasına rağmen turizm gelirinin aynı oranda artmadığının hatırlaması üzerine de, turizmle ilgili yapılan ürün ve pazar genişletme çalışmalarının bu sorunları çözeceğini söyledi ve dünkü açıklamasında da vurguladığı ’50 milyon turist, 50 milyar dolar turizm geliri’ hedefini yineledi.
Açıklamasına Aya İrini Kilisesi’yle ilgili soruyu yanıtlayarak devam eden Kurtulmuş, “Aya İrini ile ilgili sabah arkadaşlarımız bilgi verdi, biraz sonra yerinde de inceleyeceğiz. Çok detaylı bir şekilde, aslına uygun restorasyonun yapılması için düğmeye basılıyor. İnşallah Aya İrini de aslına uygun bir şekilde uygulanacaktır” diye konuştu.

“Bayram tatili ulu orta konuşulacak bir konu değildir”

Son olarak, Kurban Bayramı tatilinin kaç gün olacağıyla ilgili yeni bir gelişme olup olmadığı sorusuna cevaplayan Kurtulmuş, tatil konusunda Bakanlar Kurulu’nu işaret ederek, “Dün de konuştuk. Bu ulu orta konuşulacak bir konu değildir, Bakanlar Kurulu kararı gerektirir. Bu konu henüz Bakanlar Kurulu’na gelmemiştir” sözleriyle açıklamasını tamamladı. 

Hüseyin Coşkun – Ufuk Kıvık